Kuntay Rodop: Vicdanı kodlayabilir miyiz?

İnsanlığın etnik değer yargıları karmaşık, değişken ve tamamen bireylerin kendi ahlaki değerlerinin üzerine kurulu durumda böyle olmasından dolayıdır ki genel geçer bir değer yargısı ortaya atmak imkansız.

Vicdani değerlerimize mantığımızın dışında duygularımız ve edindiğimiz ahlaki değer kaygıları müdahale ediyor

Günden güne akıllı yapmaya çalıştığımız ev ve gündelik aletlerimizde ki bu akıllı yapma merakı arabalarımızı hatta evlerimizi dahi içine almakla kalmış durumda.

Peki ölüm kalım meselesi durumunda vicdani olarak karar vermesi için bunlara güvenebilir miyiz? Daha da önemlisi vicdanı kodlayabilir hatta öğretebilir miyiz ?

Günümüzde yeni nesil çıkan arabaların otomatik pilot özelliği olduğunu ve bu otomatik pilotun önceliği bir kaza anına sürücüyü mü yoksa karşıdan gelen yaya yahut hayvanı mı korumak olduğu çok belirsiz.

1967’de Phillippa Foot bir düşünce deneyi tasarladı bu deneyde makasla ayrılan iki tren yolu var ve hızla gelmekte olan bir tren, trenin üzerinde bulunduğu raylarda 4 kişilik bir aile duruyor diğer raylarda ise tek bir insan var siz ise makas değiştiren bir çalışansınız bu durumda ne yapardınız? Makası çevirip bir kişi feda edip 4 kişi mi kurtarırdınız? Yoksa tam tersi mi? Vicdanınız ne diyor?

Peki tramvayda ki durum biraz daha farklı olsaydı. Mesela bir araba yolda ilerlemekte karşıdan karşıya geçit olan iki şeritli bir yol hayal edin karşıdan karşıya geçen kişiler içerisinde bebek,doktor olan bir adam, şişman bir kadın ve evsiz biri var. Arabanın içerisinde ise hamile bir kadın bir erkek bir kadın doktor bir de evsiz bir adam oturmakta. Eğer araba sağa manevra yaparsa öndeki bariyere çarpacak ve içerisinde ki yolcular ölecek eğer yapmazsa karşıdan karşıya geçmeye çalışan insanlara çarpacak ve onlar ölecek.

Sizce hangisi doğru olan hareket olurdu, vicdanınız ne diyor peki bu araba otomatik pilotta olsaydı o zaman ne yapması gerekirdi sağa kırıp yolcuları feda mı edecek yoksa yayalara mı çarpacaktı?

Bizler bile böyle bir durumda karşılaşsak hangi taraf için fedakarlık yapacağımıza karar veremezken nasıl ahlak ve vicdan duygusunu makinelere kodlayacak yada öğreteceğiz.