Hikmet

O Güzel Nebi’ye (sav) göre “hikmetin başı Allah korkusudur”.

Mukatil’e göre, hikmet Kur’anı Kerim’de dört türlü tefsir edilir:

1.Kur’anın öğütleri manasına hikmet:

“Allah’ın… size öğüt vermek üzere indirdiği Kitab’ı ve hikmeti hatırlayın. Allah’tan korkun. Bilesiniz ki Allah, her şeyi bilir.” (2/231)

2.Anlamak ve bilmek manasına hikmet:

“Andolsun biz Lokman’a: Allah’a şükret, diyerek hikmet verdik.” (31/12)

3.Nübüvvet manasına hikmet:

“…İbrahim soyuna Kitab’ı ve hikmeti verdik…” (4/54)

4.İnce sırları ile Kur’an demektir:

“(Resûlüm!) Sen, Rabbinin yoluna hikmet ve güzel öğütle çağır ve onlarla en güzel şekilde mücadele et.” (16/125)

*

Hikmet konusunda diğer söylenenler

  1. Hikmet sözde ve fiilde doğruyu tutturmadır. (Mücahid’den/ İbn-ü Nüceyh)
  2. Hikmet hem bilgi, hem iştir. Bilmek ve bildiği ile amel etmektir. (Mükatil, İbn Kuteybe)
  3. Hikmet ilim ve fıkıhtır. (Mücahid)
  4. Hikmet varlıkların özündeki manaları anlamaktır. (İbrahim Nehai)
  5. Hikmet Allah’ın emrini anlamaktır. (Zeyd bin Eslem)
  6. Hikmet anlamak demektir. (Şüreyk)
  7. Hikmet icad demektir. (Tarifat-ı Seyyid)
  8. Hikmet varlık düzeninde her şeyi yerli yerine koymak demektir.
  9. Hikmet güzel ve doğru işlere yönelmektir.
  10. Hikmet insanın gücü yettiği kadarıyla yüce yaratıcıya benzemeye çalışmasıdır. (Fahrettin Razi)
  11. Hikmet Allah’ın ahlakıyla ahlaklanmaktır. (Fahrettin Razi)
  12. Hikmet Allah’ın emirlerini düşünmek ve ona uymaktır. (İbn Kasım’dan/ Kuşeyri)
  13. Hikmet Allah’a taat, fıkıh ise din ve ameldir. (Kuşeyri)
  14. Hikmet bir nurdur ki, vesvese ile gerçek makam arasındaki fark bununla kestirilir. (Ebu Osman)
  15. Hikmet doğru ve hızlı karar verbilmektir. (Bündar İbn’l- Hüseyn)
  16. Hikmet doğruya iletmektir. (Fadıl)
  17. Hikmet ruhların sükun ve güvenliğinin son durağıdır. (Kettani)
  18. Hikmet sebepsiz işarettir.
  19. Hikmet bütün hallere hakkı tanık tutmaktır.
  20. Hikmet din ve dünya düzenidir
  21. Hikmet ledünni ilimdir
  22. Hikmet ilham varid olması için sırrı saklamaktır.
  23. Hikmet bunların hepsidir.
  24. Hikmet faydalı amele götüren bilgidir.
  25. Hikmet bilgiye dayalı olarak ortaya konan faydalı ameldir.
  26. Hikmet ilimde ve amelde sağlamlıktır.

*

“Rabbim!

Bana hikmet ver ve beni iyiler arasına kat” diyerek dua etmeliyiz. (26/83)

“Allah hikmeti dilediğine verir.

Kime hikmet verilirse, ona pek çok hayır verilmiş demektir.

Ancak akıl sahipleri düşünüp ibret alırlar.” (2/269)